Happinez 2-2012 met het thema 'alles is liefde' (happinez.nl).

In deze tweede Happinez van dit jaar met als thema ‘alles is liefde’ draait het allemaal om geloven in jezelf en houden van jezelf. Je komt erdoor in een hoge trillingsfrequentie terecht en dan wordt alles beter. Dit is heel in het kort de strekking van veel artikelen in deze Happinez. In deze recensie vier onderwerpen meer in detail: een interview met de spirituele leraar Isha Judd, heartfulness (‘leven vanuit je hart’), seksualiteit en het graancirkelcentrum.

Interview met Isha Judd: ‘Zodra je ja zegt tegen het leven krijgt alles vaart’ (p.23)

Isha Judd is de uitvindster van het 'Isha Judd systeem' (foto: Wikipedia).

Isha Judd is een spiritueel leraar die vooral in Zuid-Amerika erg populair is. Op haar pad naar verlichting ontdekte zij een eenvoudige methode voor absolute vrijheid. De methode leert ons te concentreren op het nu, op liefde en volmaaktheid. Hierdoor verhoogt ons trillingsniveau en beginnen alle zaken met een lagere frequentie te verdwijnen. Het is eenvoudig, krachtig en snel: ideaal voor moderne mensen met een druk leven. Isha heeft de methode ‘Isha Judd systeem’ genoemd. Is dat niet een tikje te zelfingenomen? Nee, dat zie ik natuurlijk verkeerd, zij houdt van zichzelf en dat moet ik nog leren. Een irritante betweetster dus, maar ja, er zijn liefhebbers voor. In de Wikipedia vind je een kort artikel over haar.

‘Een korte cursus heartfulness’ (p. 52)

Het HeartMath instituut presenteert zich met een wetenschappelijke uitstraling (www.heartmath.org)

In dit artikel gaat het om leven vanuit je hart, ‘de grote uitdaging van deze tijd’. Er is aandacht voor de methode van het Californische HeartMath Instituut. Een organisatie waar ik me al jaren aan erger omdat ze zich onterecht veel wetenschappelijker voordoen dan ze zijn. Goed: er werken wetenschappers, maar de manier waarop zij onderzoek doen en onderzoeksresultaten interpreteren is niet algemeen aanvaard. Het instituut wil aantonen dat mensen hun hartslag kunnen beïnvloeden en beweert bovendien dat we daar gezonder van worden. Het HeartMath Instituut claimt aangetoond te hebben dat gezondheid begint met liefde. Liefde reduceert vervolgens stress, zo begrijp ik uit een stuk uit Ode dat op de website van Heartmath Benelux staat. Een toestand van liefde zou een coherente hartslag opleveren, met alle voordelen van dien. Maar andersom kan ook: door het hart te trainen coherent te zijn zou je vanzelf in de staat van liefde en stressloosheid terecht komen. Ook zeggen ze dat hoe meer mensen zo’n hartslag hebben, hoe meer harmonie er in de wereld is.

Onder het mom van ‘gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek’ heeft het instituut de hartcoherentietherapie en bijbehorende biofeedback-apparatuur en -software ontwikkeld en op de markt gebracht. De antistressmethode lijkt inmiddels een wereldwijd succes te zijn. Een google op ‘hartcoherentie’ levert al meer dan 35.000 resultaten op. Menig coach, therapeut, psycholoog of fysiotherapeut werkt er al mee, en ook op Nederlandse opleidingsinstellingen wordt het gepromoot.

Dat gevoelens & emoties (en ademhaling) invloed hebben op de hartslag is bekend. Als je in het juiste patroon ademhaalt dan verschijnt het onderste 'juiste' (coherente) patroon. Volgens Heartmath zou een regelmatige (of continue) staat van verkering in dit patroon positief zijn. Wetenschappelijk bewijs ontbreekt hiervoor. Sterker nog, voorzichtige stappen om dit aan te tonen laten zien dat treatment as usual betere resultaten lijkt te boeken* (de twee grafieken met rode lijntjes zijn afkomstig van heartmathbenelux.com).

Volgens de Californiërs is hartritmevariabiliteit (HRV) de wetenschappelijke basis van hun methode. Het klopt dat HRV een echt wetenschappelijk onderzocht fenomeen is. Kort gezegd: met hoe meer variatie het hart klopt, hoe gezonder het is. Uit onderzoek is gebleken dat een verlaagd HRV een indicatie is voor het risico op overlijden na een hartaanval. Reden voor dokters om hartpatiënten met een laag HRV extra goed in de gaten te houden.

Het HeartMath Instituut ging met de HRV aan de haal en ontwikkelde biofeedbackapparatuur en -software waarmee je kunt testen of je hartslag ‘coherent’ is. Coherent is niets anders dan wat het instituut als predicaat heeft meegegeven aan de volgens hen meest ideale HRV. Een coherent hart zou dus een ideale toestand zijn zonder stress en goed voor van alles en nog wat, zowel op fysiek, emotioneel en mentaal niveau. Er is echter geen enkele wetenschappelijke consensus over dat ‘coherentie’ ook maar iets nuttigs zou doen of dat het bereiken van zo’n toestand door middel van het apparaatje ook maar enig positief effect heeft. (Zie voor een kritische bespreking van de methode bijvoorbeeld dit artikel op de website van de James Randi Educational Foundation).

Het emwave apparaat: hier wordt een mooi coherent hartpatroon geproduceerd (bron: abc.com)

Nieuwsgierig geworden naar de mate waarin mijn eigen hart coherent is, besloot ik de proef op de som te nemen door een test te doen met de emwave, één van de biofeedbackapparaten. Via een oorclipje ben ik verbonden met het apparaat, dat op de een of andere manier mijn hartslag in een golfpatroon vertaalt (Misschien een beetje zoiets als bij een EEG?). Het beeldscherm gaf een piekerig grafiekpatroon te zien. Oei, niet best, mijn hart klopt niet bepaald coherent! De bedoeling is dat op het beeldscherm een min of meer gelijkmatige golf verschijnt, dan ben je ‘in hartcoherentie’. Na wat oefenen lukte het om zo’n golf op het beeldscherm te krijgen. Het was gewoon een kwestie van heel geconcentreerd consequent vijf seconden in en vijf seconden uit ademen. Niet bepaald ontspannend om te doen. Toen iemand mij een vraag stelde, lag ik er dan ook onmiddellijk uit en kwamen de pieken weer te voorschijn.

Naar aanleiding van mijn eigen ervaringen met de emwave kan ik mij niet voorstellen dat er mensen zijn die zomaar spontaan in deze geforceerde toestand van ‘hartcoherentie’ zitten. Laat staan dat het nuttig zou zijn om dit te oefenen. Nee, dan ga ik liever gewoon mediteren, dat is een stuk relaxter. De heartmath-fan van wie ik het apparaatje had geleend zei toen dat je door meditatie ook in de hartcoherentietoestand terecht komt. Dus dat heb ik nog even geprobeerd maar bij mij leverde dat allerminst een mooie gelijkmatige golf op.

De website van een enthousiaste fysiotherapeute legt uit hoe HRV kan worden gebruikt om stress te meten en te reduceren (www.stress-hartcoherentie.nl)

Op wat voor manier zouden therapeuten dit apparaat eigenlijk inzetten, vraag ik me af. De website van een enthousiaste fysiotherapeute vermeldt dat zij haar patiënten even aan het apparaat hangt om ze te laten inzien dat ze heus wel gestrest zijn, ook al voelen ze daar zelf niets van. Verder vindt ze het mooie aan het apparaat dat het zowel gebruikt kan worden om diagnoses te stellen als om te behandelen! Ongelooflijk, hoe gemakkelijk mensen zichzelf en anderen voor de gek kunnen houden.

Ik heb ook al een idee hoe meer psychologisch georiënteerde therapeuten het apparaatje kunnen inzetten. Eerst laat je de cliënt een tijdje in het vijftellenritme ademen zodat een mooie sinusgolf op het scherm verschijnt, dan stel je een vraag afhankelijk van zijn of haar problematiek, bijvoorbeeld, hoe is de relatie met je moeder? Gegarandeerd prijs, het apparaat geeft aan dat hier een bron van stress is aangeboord!**

* Pilotonderzoek naar de effectiviteit van een hartritmevariabiliteit-training - Koller, 2011

** Voor de zekerheid – voordat iemand zich aangevallen voelt: ik wil natuurlijk niemand er van beschuldigen dat het apparaat op deze manier daadwerkelijk wordt ingezet.

Heb je lijf lief (p. 68)

Dit artikel gaat over seksualiteit. ‘Wat jammer toch dat we er niet openhartig en gemakkelijk over praten zoals in andere culturen die daar veel beter mee omgaan’, zo opent het artikel. Als voorbeeld van zo’n ideale cultuur wordt een beeldschone oosterse actrice aangehaald die tijdens de lunch met westerse collega’s openhartig verhaalt hoe ze de dag ervoor wel drie keer achter elkaar een orgasme had tijdens een massage van haar favoriete masseur.

In een artikel dat het gevoel van eigenwaarde wat betreft seksualiteit bij vrouwen wil versterken niet zo’n gelukkige anekdote, lijkt mij. Seksueel genot wordt hier toch maar mooi weer op een lijn gesteld met ‘beeldschoon’ zijn. En afgezien daarvan levert het toch echt wel een gênante situatie op, ik geloof er niets van dat dit in ‘oosterse’ culturen normaal zou zijn. Geen teken van kleingeestigheid dus dat de rest van de filmploeg zich verslikte in de gadogado.

Natuurlijk kan het best interessant zijn om eens naar andere gewoonten en gebruiken te kijken, maar met deze inleiding wordt een beeld neergezet als zouden de westerse omgangsvormen bekrompen en verkrampt zijn, dit in tegenstelling tot de vrije, open, natuurlijke, zuivere seksualiteit uit exotischer oorden.

Dit gebrek aan objectiviteit vind ik storend. Een ander voorbeeld hiervan zijn de documentaires van Sunny Bergman, waar in het artikel lovend over wordt gesproken. Haar eerste documentaire ging over schaamlipcorrectie door plastische chirurgie. Volgens het westerse schoonheidsideaal mogen de binnenste schaamlippen niet zichtbaar zijn en terecht, vond ik, zette Sunny Bergman hier vraagtekens bij. Haar volgende documentaire serie (‘The Sunny Side of Sex’) ging over niet-westerse gebruiken waar Sunny onverdeeld enthousiast over is, zoals het uitrekken van de labia (de binnenste schaamlippen) bij Oegandese meisjes, zie bijvoorbeeld deze video:

Click here to view the embedded video.

Of ze dit nu leuk vinden of niet, het is daar traditie en past in het plaatje van de ideale vrouw. Bij Sunny ontbreekt dan plots iedere ktritische kanttekening want het is een onderdeel van de Oegandese cultuur die zo geweldig is en waarvan wij nog zoveel kunnen leren.

Verderop in het artikel komen vooral academici aan het woord bij wie spiritualiteit een belangrijke plaats is gaan innemen in hun praktijk. Bijvoorbeeld seksuologe en spiritueel leraar Maitreyi D. Piontek, van het boek De Tao van de vrouw (‘zelfgenezing of spirituele groei bereik je door je seksuele kracht bewust te verbinden met de liefde en de stilte van het hart en hogere energiecentra’), relatietherapeute Marja Moors die onder andere aan familieopstellingen doet en spiritueel gynaecologe Christiane Northrup, bekend van Oprah en schrijfster van diverse boeken over vrouwelijke seksualiteit en gezondheid. In de VS heeft Christiane Northrup zo ongeveer een goeroestatus, lees ik in een artikel van Harriet Hall op science-based medicine en dat is wel bedenkelijk want door haar medische achtergrond zijn sommige mensen misschien geneigd de aperte onzin die zij verspreidt wat betreft gezondheidsonderwerpen serieus te nemen. Hier nog een link naar een ander stuk op sbm.

Hilarisch: de website valleiorgasme.nl wijdt ons in de zeven geheimen van vrouwelijke seksualiteit in. De seksuele energie van Moeder Aarde ligt volgens de website opgeslagen in de eierstokken van een vrouw. De kunst is om die energie in het lichaam te brengen.

Het meest hilarisch vond ik het stukje over de cursus van Marleen Jansen (een columniste van Linda en Libelle). Naast de (niet bestaande) G-spot en het spuitorgasme is er nu een spirituele variant in opmars: het vallei-orgasme. Samen met taoïstisch trainer Reinoud Eleveld (die over de hele wereld reisde om de cultuur en de wijsheid van de oude Chinese taoïsten en de Tolteken te bestuderen) zette zij een onlinecursus op en geeft een aantal live-events. Marleen Janssen legt uit wat het is:

‘Het is een herhaald uitgesteld orgasme dat het hele lichaam warm en orgastisch maakt. Dat zorgt voor meer seksueel genot: een intens langdurig orgasme dat door het lichaam golft. … In het online programma leren we vrouwen hoe ze deze kostbare seksuele energie van Moeder Aarde die in de eierstokken ligt opgelagen, in het lichaam kunnen brengen.’

Dit gebeurt door middel van qigongoefeningen. Marleen belooft: ‘Vrouwen die deze technieken onder de knie krijgen, beleven meer plezier aan seks, worden vitaler èn wijzer.’

Het nieuwe fenomeen is niet onopgemerkt gebleven, op diverse sites wordt er al de draak mee gestoken.

Graancirkelcentrum (p. 82)

Ten slotte een opmerkelijk bericht in de rubriek ‘Het Hart’. Er is een heus graancirkelcentrum geopend in Naarden. Zakenvrouw Monique Klinkenbergh verkocht haar bedrijf in luxe agenda’s. Ze wilde meer haar hart volgen en is daarom het graancirkelcentrum begonnen. Het centrum wil

‘beschikbare kennis en informatie over graancirkels bijeen brengen en onderzoekers, wetenschappers en gepassioneerde amateurs een platform bieden om onderzoeksresultaten, inzichten en theorieën met elkaar te delen. Zo hoopt het centrum de samenwerking tussen wetenschappers en onderzoekers te bevorderen. Als ieder vanuit zijn of haar expertise de krachten bundelt, is de code van dit universele raadsel wellicht te ontcijferen. En dat geeft ons ongetwijfeld nieuwe inzichten in hoe de wereld functioneert’

aldus de website van het graancirkelcentrum.

De waarheid over graancirkels moet boven tafel, vindt Monique Klinkenbergh van het graancirkelcentrum (website graancirkelcentrum).

Het centrum is drie dagen in de week geopend en organiseert regelmatig op zondag een lezing of workshop. Binnenkort komt Janet Ossebaard. Zij gelooft in de foto’s die Robbert van den Broeke maakt van UFO’s, engelen en andere paranormale verschijnselen. Zie hiervoor dit artikel op het Skepsis blog. Verder functioneert het centrum als een soort reisbureau naar populaire graancircelgebieden zoals Wiltshire in Engeland. Daar komen grote jongens uit de zakenwereld op af, laat Monique weten in een interview met het Financieele Dagblad van 25-06-2011. In de zomermaanden kunnen we dagelijks een verslag verwachten. En als het weer het toelaat gaat Monique zelf de lucht in om graancirkels te spotten. Zouden ze het op een akkoordje hebben gegooid met een clubje graancirkelmakers?

De cover van Happinez 1-2012. Lichter leven wordt gesymboliseerd met veren.

In dit eerste Happinez-nummer van 2012 met als thema ‘lichter leven’ treffen we zoals verwacht weer veel merkwaardig gedachtegoed  aan. We maken kennis met Angaangaq, een inuit-sjamaan uit Groenland die de wereld rondreist om zijn boodschap te verkondigen, Tijn Touber laat ons in zijn column zien hoe je de lessen van Eckhart Tolle in praktijk kunt brengen, we worden onderwezen in de chakra-leer en tot slot een artikel over het ‘mysterie van het trillingsgetal’.

Angaangaq (p. 40)

De boodschap van Angaangaq is te vinden op de website en.icewisdom.com: 'klimaatverandering is niet zomaar ergens, het zit in je hart' aldus de sjamaan (en.icewisdom.com).

Een Happinez-redactrice gaat in Groenland op bezoek bij de sjamaan Angaangaq, een kleine aandoenlijke eskimo-man die zoals zoveel zich al dan niet zelfbenoemde sjamanen tegenwoordig de wereld rondreist met een boodschap. De landijskap die Groenland ooit helemaal bedekte, smelt in een verontrustend tempo. Angaangaq wil daar iets aan doen. Hij pleit voor een spirituele klimaatverandering en schreef het boek  ‘Smelt het ijs in je hart’. Ik bewonder zijn commercieel talent, alleen tot concrete verbeteringen leidt het denk ik niet. Integendeel, Angaangaqs nieuwste plan is om spirituele wandeltochten in Groenland te gaan organiseren (waarvoor dus een flink eind gevlogen moet worden!). Angaangaq is ook al een aantal keren in Nederland geweest. Een deelnemer aan zo’n bijeenkomst schreef dit verslag, waaruit blijkt dat de sjamaan er toch wat aparte ideeën op na houdt:

‘Angaangaq is een echte snuffel- en knuffeleskimo! Maar, legt hij later uit, dat opsnuiven van lichaamsgeur heeft een functie, daarmee scant hij als het ware de mate van gezondheid en het energetische niveau van de ander. Wij zijn die vaardigheid jammer genoeg verloren in het Westen’.

Tijn Touber over Eckhart Tolle (p 59)

Happinez geeft ruim baan aan de ideeën van Eckhart Tolle. Die denkt dat mensen problemen krijgen door pijnlichamen die het gevolg zijn van onverwerkte emoties (foto: wikipedia).

Een opmerkelijk stukje kwam ik tegen in de maandelijkse column van Tijn Touber. Hij put inspiratie uit het werk van Eckhart Tolle, de Duitser die wereldberoemd werd als spiritueel leraar door zijn bestseller, ‘De kracht van het nu’. Eckhart Tolle lijkt zelfs doorgedrongen tot de reguliere psychologie. Dat werd me duidelijk toen ik onlangs als proefpersoon mocht meedoen aan een onlinecursus mindfulness in het kader van een afstudeerscriptie van een psychologiestudent (de onderzoeksvraag was zoiets als: ‘wat werkt beter, een onlinecursus die matig gepersonaliseerd is of een die sterk gepersonaliseerd is?’). In die onlinecurses mindfulness werd mij regelmatig, ter ondersteuning, een uitspraak van Eckhart Tolle toegezonden. De man houdt er mijns inziens nogal vreemde ideeën op na, maar Tijn denkt daar anders over. Hij schrijft:

‘Eckhart Tolle heeft mooi uitgelegd waarom de meeste mensen om de zoveel tijd behoefte hebben aan pijn en drama. Hij zegt dat we ‘pijnlichamen’ in ons dragen: opeenhopingen van onverwerkte emoties. Periodiek moeten deze opspelen en pijn ervaren, omdat ze zich daarmee voeden. Dat is de reden dat we om de zoveel tijd een enorm drama creëren: de pijnlichamen hebben honger. Wat we moeten leren is om door middel van ‘gewaarzijn’ (een sleutelbegrip in mindfulness) de pijnlichamen niet langer te voeden.’

Wel een beetje verontrustend eigenlijk dat psychologen zich met Tolle inlaten. Ik bedoel: zijn we eindelijk van Freud en dergelijke af, krijgen we via een zijdeur dit soort ideeën binnengesluisd. Dat je zoiets in de Happinez tegenkomt is dan weer minder vreemd. Wie meer wil lezen over Eckhart Tolles ongefundeerde maar populaire ideeën kan dit artikel op Kloptdatwel lezen.

Chakra’s: ‘laat je energie stromen’ (p 61)

De bekendste theorie uit het Hindoeïsme: de zeven Chakra's (Wikimedia commons, Immanuel Giel).

Hoewel niemand ze ooit heeft gezien (nou ja, behalve helderzienden dan) wordt er al eeuwenlang over geschreven in allerlei religies en culturen: chakra’s. Happinez praat ons bij over de functies en de werking. Chakra’s (letterlijk: wiel of rad) zijn knooppunten van energie die ‘op’ onze ruggengraat liggen en ons welzijn bepalen. Door de chakra’s te ‘reinigen’ kan de energie goed stromen en kom je helemaal in balans. Zoals zo vaak bij theorieën op basis van helderziende waarnemingen, is er geen eenduidigheid over aantal, plaats en werking. De Happinez baseert zich op de hier bekendste theorie uit het hindoeïsme van zeven chakra’s:

‘Van onder naar boven hebben ze een steeds hogere trilling. Het eerste chakra is heel aards het zevende gaat over het hogere, over spirituele ontwikkeling. De rishi’s (zieners) ontdekten dat chakra’s een essentiële functie hebben: het zijn bronnen van energie. Je kunt ze vergelijken met transformatorhuisjes: prana komt binnen, de chakra’s zetten deze levensenergie om en geven het weer af. Aan het lichaam maar ook aan de buitenwereld. Een chakra kan (te) veel of (te) weinig prana bevatten. Het kan zo wijd openstaan dat al je energie wegstroomt naar de omgeving en je je dus moe voelt. Ook kan het juist afgesloten zijn waardoor mogelijk het gevoel ontstaat dat je maar niet oplaadt. Omdat alles met elkaar in verbinding staat kan een geblokkeerd chakra er voor zorgen dat een ander chakra gaat ‘overwerken’.

Ben je helemaal gezond en in balans dan kan de energie onbelemmerd doorstromen. Ook handig om te weten wanneer je vermoedt dat een van je chakra’s niet helemaal in balans is: er zijn yoga-oefeningen voor die specifiek op de betreffende chakra inwerken!

Even samenvatten: dus door je (imaginaire) chakra’s in balans te brengen kan je een probleem als vermoeidheid oplossen?! Of wordt ons hier nu een rad voor ogen gedraaid?

Het mysterie van het trillingsgetal (p 87)

Het volgende artikel borduurt voort op de trillingstheorie en is zo mogelijk nog verder verwijderd van de werkelijkheid dan het vorige: ‘Het mysterie van het trillingsgetal: ‘Ieder heeft zijn eigen golflengte, dat is je trillingsgetal. Wat doet het met je en wat heeft de wet van de liefde er mee te maken?’ Onderstaande tekst uit het artikel is een sterk staaltje Happinez-redeneerkunde:

‘Marja de Vries die het boek ‘De hele olifant in beeld. Inzicht in het bestaan en de Universele Wetten en de Gulden Snede’ schreef legt uit: ‘Trillingspatronen die een beetje op elkaar lijken hebben de neiging om met elkaar mee te gaan trillen. Net zoals een snaar gaat meetrillen als je een andere snaar van dezelfde toon aanslaat. Dus als je soms het gevoel hebt dat je samen op dezelfde golflengte zit, is dat letterlijk waar.’ Ook hebben volgens Marja de Vries hogere trillingen het vermogen om lagere trillingen op te heffen. Dat verklaart waarom je iemand die angstig verdrietig of boos is kunt kalmeren door diegene alleen maar vast te houden. De ander gaat gewoon met jouw vibraties meetrillen omdat die krachtiger zijn. Hoe hoger je trilt – dat wil zeggen, hoe meer liefde en licht je in jezelf hebt gerealiseerd – hoe minder vatbaar je bent voor de lage vibraties van de wereld om je heen. En ook: hoe hoger je trilt, hoe meer invloed jezelf hebt op die wereld, dus hoe meer je anderen met je mee kunt laten vibreren. Dit heet ook wel de Wet van Liefde: de hele evolutie verloopt daardoor noodzakelijkerwijs in de richting van hogere vibraties, naar steeds meer harmonie.

De website van het Centrum voor Ecotherapie legt uit dat het centrum zich baseert op de ideeën van Irene Lutz. Zij zag in haar ochtendmeditaties 'zwarte gaten' in veel Europese landen. Dit blokkeerde volgens Irene de ontwikkeling van het leven naar het hoogste doel van vrijheid, zelfbewustzijn en universele liefde (www.ecotherapie.org).

Het verbaast mij iedere keer weer, hoe gemakkelijk veel mensen zich zulke ver van de werkelijkheid afstaande ideeën laten aanpraten. Even verderop gaat er nog een schepje boven op en komt ‘trillingsdeskundige’ Hans Andeweg, die u wellicht kent uit dit Skepter-artikel, aan het woord. Hij is auteur van dit boek: ‘Scheppend leven – over de grondbeginselen van energetisch beheer’ – en oprichter/directeur van het ‘Centrum voor ECOtherapie’. Dit centrum houdt zich bezig met het vitaliseren en balanceren van bossen, landgoederen en bedrijven. Het bijzondere is dat ‘behandeling’ kan plaats vinden op afstand. Men moet dan denken aan het uitzenden van trillingsfrequenties met behulp van bijvoorbeeld een bioresonantieapparaat of gewoon met gedachtekracht. Want Andeweg gelooft ook in de morfogenetische velden van Sheldrake. Op zijn website stelt hij zich als volgt voor: ‘Ir. Hans Andeweg is bioloog. Onderdelen van zijn studie waren management en marketing, voorlichtingskunde, wijsbegeerte, psychologie en pedagogiek.’ Merkwaardig dat hij deze studieonderdelen met name noemt. Hoewel: dat hij les in marketing heeft gehad is natuurlijk wel relevant. Dat verklaart hoe hij met succes zaken kan verkopen waarvoor zelfs in de verste verte nooit enig bewijs is geleverd!

Lynne McTaggart geeft Newton en Darwin de schuld van alles wat er is misgegaan in de wereld. Dit is Isaac Newton. Hij lijkt zich van geen kwaad bewust (bron: wikimedia commons, Shuster&Shipley)

Onlangs stond er in de Happinez (nr 7, oktober- november 2011) een lovend interview met wetenschapsjournaliste en bestseller auteur Lynne McTaggart ter gelegenheid van haar nieuwste boek, ‘De verbinding’. ‘We zijn gemaakt om samen te werken’ is het motto van het nieuwe boek. Lynne McTaggart lijkt gedreven door  nobele bedoelingen. Als kind wilde ze al onderzoeksjournaliste worden: spitten, bewijzen verzamelen, onrechtvaardigheid aan de kaak stellen.  Ze werd bekend door de boeken ‘Het Veld’ en ‘Het intentie experiment’ waarin ze volgens het Happinez-interview de wetenschappelijke bewijzen aandraagt voor de theorie dat alles en iedereen in het universum met elkaar is verbonden via een energieveld dat we met onze gedachten kunnen beïnvloeden. Dat is natuurlijk een erg opwindend idee. Een aantal jaren geleden toen haar eerste bestseller, ‘Het Veld’ verscheen en er in mijn omgeving jubelend over werd gesproken ben ik dan ook enthousiast aan een leespoging begonnen. Lynne McTaggart weet inderdaad veel met elkaar te verbinden in dit boek. Met gebruikmaking van bijna 400 bronvermeldingen construeert ze een theorie die volgens haar alles verklaart (de werking van DNA, communicatie tussen cellen, homeopathie, ESP en nog veel meer.) Ik heb het boek niet uitgelezen en kon er ook niet erg enthousiast van worden, er staat gewoon te veel onzin in. Gelukkig heeft Jan Willem Nienhuys het boek wel gelezen en er een Skepsis blogartikel aan gewijd waarin wordt uitgelegd waarom het onzin is.

McTaggarts nieuwe boek: De Verbinding

In haar nieuwe boek ‘De verbinding’ gaat ze volgens het interview nog een stapje verder, het ‘veld’ zou bewijzen dat het onze diepste behoefte is om verbinding met elkaar te zoeken. Maar, waarschuwt ze door onze individualistische maatschappij zijn we die behoefte te veel gaan negeren. En daarvan krijgen Newton en Darwin de schuld. Zij hebben gezorgd voor de individualistische mindset van ‘ieder voor zich’. Dat is volgens McTaggart de oorzaak van alle narigheid waar we vandaag de dag mee te maken hebben zoals milieuproblematiek, de financiële crisis, terrorisme, eenzaamheid enzovoort. En zo gaat het gebabbel maar door. Natuurlijk wordt ze hiermee in geen enkele tak van wetenschap serieus genomen. Ik denk dat ik maar geen poging ga doen om het boek te lezen.

Een vreemde medische theorie

Dit brengt me wel op nog een andere activiteit van Lynne McTaggart, namelijk het door het blad ‘Ode’ uitgegeven  tijdschrift  ‘What Doctors Don’t Tell You’ wat in het Nederlands verschijnt als ‘Medisch dossier’ waarvan McTaggart hoofdredacteur is. Het tijdschrift wil voorzien in de grote behoefte die bestaat aan onafhankelijke informatie over de risico’s en gevaren van medicijnen en behandelingen die aan de patiënt worden verkocht en over mogelijke alternatieven. Alle informatie in dit blad zou gebaseerd zijn op gevestigd wetenschappelijk onderzoek, aldus het colofon. Dat klinkt goed, wie wil er nou niet over dit soort zaken geïnformeerd worden, dus een tijd geleden nam ik er een proefabonnement op. Maar net als bij het boek, ik had het kunnen weten, liep ook dit weer uit op een teleurstelling. Op de eerste pagina van het eerste nummer dat ik ontving, (nr. 2 februari 2011, met als thema ‘Het brein als medicijn’ ) bericht Lynne McTaggart over een opmerkelijke studie:

Zo presenteert Lynne McTaggart zich op haar website - als brug tussen wetenschap en spiritualiteit. Zoals zo vaak als spiritualiteit wordt gepromoot blijft er van de wetenschap helaas niet zo veel over (bron: lynnemctaggart.com).

‘Volgens een grootschalig literatuuronderzoek blijkt de enige factor voor overleving te zijn dat de patiënt gelooft dat een therapie zal werken en bereid is hem op welhaast religieuze wijze te volgen. Patiënten in dit onderzoek die zich aan de orders van de dokter hielden, verging het – of ze nu een medicijn of een suikerpilletje namen – allemaal even goed. Degenen die niet overleefden, waren over het algemeen de patienten die wat slordig met de behandelvoorschriften omsprongen, ongeacht of ze nu een placebo of een echt geneesmiddel kregen.’

McTaggart concludeert hieruit dat deze wetenschap elke arts de plicht geeft om nooit een negatieve prognose te geven; en elke patient de plicht om alleen de behandeling te volgen waarin hij of zij werkelijk gelooft.’

Dit zijn wel heel opmerkelijke uitspraken, maar ze worden onderbouwd met een voetnoot (BMJ,2006; 333: 15-19) en via het BMJ-online archief is het artikel gemakkelijk op te vragen. Het blijkt te gaan om een megastudie naar de gezondheidseffecten van therapietrouw. (The “healthy user” effect. BMJ July 1, 2006; 333: 15-19 Original investigation, first author Scot H Simpson University of Alberta, Canada.) Kort samengevat komt het hier op neer: van  21 studies (46.847 deelnemers), waarvan 8 met een placebogroep (19.633 deelnemers) werd gekeken naar het effect van therapietrouw. In de groep die therapietrouw was aan het placebomiddel was de sterfte ongeveer even hoog als in de groep die therapietrouw was aan het echte medicijn. In de groep die niet therapietrouw was, of het nu placebo of echte middelen betrof, was de sterfte hoger. De conclusie van het onderzoek is dat therapietrouw mogelijk een aanwijzing is voor gezond gedrag in het algemeen. Nou dat is natuurlijk wel iets heel anders dan wat McTaggart er van maakt!

Het hele BMJ-artikel is hier te lezen.

Haar manier van omgaan met onderzoeksresultaten werd ook al eens uitgewerkt in een aantal artikelen op de website van de VtdK, je kunt deze twee links bekijken: link 1, link 2 en ook Maarten Koller maakte er onlangs in een comment in dit artikel al melding van. [Ik heb de reactie onder het artikel opnieuw geplaatst - Maarten].

Concluderend kan je dus wel stellen dat het misinterpreteren van onderzoeksresultaten schering en inslag is in het werk van McTaggart. Wel een beetje zielig voor een wetenschapsjournaliste, zou je denken. Dat ze desondanks  erg populair is lijkt mij dan ook toe te schrijven aan het gegeven dat er heel wat mensen zijn  die liever in sprookjes geloven dan zich te baseren op de kennis die we hebben.

‘Happinez is een blad dat veel gelezen wordt in het alternatieve circuit. Het wordt soms zelfs als bron aangehaald, terwijl er vaak claims in worden gedaan die allang onderzocht en achterhaald zijn.’

Alle 8 nummers van Happinez in 2011 bevestigen dit beeld. Lees mee.

De eerste zes nummers

Happinez presenteert zich als 'een blad met inhoud én glans dat de lezer wil inspireren met interviews en reportages op het gebied van spiritualiteit, psychologie, wijsheid, reizen, gezondheid en cultuur.' Daarmee haakt Happinez in op de enorme behoefte aan spiritualiteit. De bespreking van dit 8e nummer van 2011 vind je aan het einde van dit artikel. Het artikel over het ritme van de maan bevat veel onzin maar staat toch prominent op de voorkant van het blad.

Inmiddels heb ik geleerd hoe het blad in elkaar zit. Het eerste artikel is altijd een interview met een spiritueel leraar, die het beste met de wereld lijkt voor te hebben, maar waar bij nader inzien door bijvoorbeeld wat googelen toch duidelijk kanttekeningen bij lijken te kunnen worden geplaatst. Zo kwamen we in het eerste nummer een interview met Kiesha Crowther tegen die beweert boodschapster, sjamaan en afstammeling van de Sioux-indianen te zijn. Ze geeft wereldwijd lezingen onder het motto ‘samen kunnen we de wereld creëren waarvan we dromen’ (en andere, vergelijkbare motto’s). Haar verhaal is dat ze op een dag zou zijn opgebeld door de stamoudsten met de vraag of zij deze nobele taak op zich wilde nemen. Na lang bidden en mediteren zou ze ‘ja’ hebben gezegd. Maar wat bleek? De Sioux wisten van niets en distantieerden zich van haar. Om hier achter te komen moet je wel even googelen want dat was natuurlijk niet in de Happinez te lezen.

In het tweede nummer lezen we hoe Happinez-filosofe Lisette Thooft zich laat inspireren door de zeer omstreden Osho (beter bekend als Bhagwan). Maar er zijn andere dingen in deze uitgave die nog gekker zijn. We zien hoe in het kader van ‘onderzoek’ een van de redactrices haar huis laat ontspoken door ‘houseclearer’ Juno Burger. En ja hoor, het werkt echt want op een bepaald punt begon de wichelroede als een dolle rondjes te draaien en moest Juno heel erg boeren en geeuwen wat een teken is van het ontladen van negatieve energie. Ook komen we Roy Martina tegen die de nodige sterke claims zonder onderbouwing op tafel legt. De aartsengel Michaël heeft hem ingefluisterd dat hij een nieuwe vorm van geneeskunde op aarde moet gaan introduceren. Is Roy nog wel in contact met de werkelijkheid?

In het derde nummer worden we ingewijd in de geheimen van de tarot. Dit is natuurlijk niet meer dan een middeleeuws orakelspel dat eind 19e eeuw (toen geheimzinnig doen in de mode kwam) erg populair werd. Tarotkundige Elly Spronk vertelt dat ze nog ‘nooit’ heeft meegemaakt ‘dat de kaarten niet ‘kloppen’. Dit schrijft ze toe aan de Synchroniciteitsleer (‘toeval is niet toevallig’) van Jung. Dat de synchronisiteitsleer niet bleek te ‘kloppen’ krijgen we natuurlijk niet te horen.

Lisette Thooft: publiciste en 'mythosoof' laat zich in het tweede nummer van Happinez inspireren door Osho/Baghwan en in het vierde nummer door Carl Jung (lisettethooft.nl)

In het vierde nummer opnieuw aandacht voor de eind 19e, begin 20e eeuwse psychiater Jung. Lisette Thooft put inspiratie uit Jungs ideeënleer in het artikel ‘omgaan met tegenwind’. Zijn theorieën klinken mooi, maar bleken onjuist, vandaar dat ze niet meer gebruikt worden in de hedendaagse psychologie. Lisette rept hier met geen woord over. Verder onzinnige adviezen over ademhalen van de bekende yogaleraar Johan Noorloos.

In nummer vijf komen we de Italiaanse commune-bewoners van Damanhur tegen die zeggen een apparaat te hebben ontwikkeld om met bomen te communiceren. De schrijfster van het artikel stelt zowaar een kritische vraag (Pardon? Plantenmuziek?) maar is al snel overtuigd als ze zelf muziek hoort klinken uit het apparaat dat met een snoertje en een knijpertje aan een boomtak vast zit. Gevaarlijk (voor de kwaliteit van je netvlies) zijn de adviezen om in de zon te gaan staren (sungazing) van de rondreizende Indiër Hiri Ratan Manek. Het zou de gezondheid bevorderen en voor minder behoefte aan slaap en eten zorgen. De Indiër beweert zelf al jarenlang vrijwel zonder voedsel te leven dankzij zijn methode.

In nummer zes werd pendelen aanbevolen als manier om antwoord te vinden op verborgen levensvragen en alweer werd er gezinspeeld op het achterhaalde idee  van het onbewuste dat alles weet. En weer was het volgens mij Jung die veel heeft bijgedragen aan de verspreiding van dit idee

Happinez nummer 8

Demeter is een multinational die producten uit de biologisch dynamische landbouw verkoopt. De stand van de maan is belangrijk in deze vorm van landbouw (bron: Deense wikipedia).

Nummer zeven is er bij ingeschoten (wel gescand en niet anders bevonden dan de eerste zes nummers – je houdt een artikel van mij tegoed). Van nummer acht bespreek ik hier het meest opmerkelijke artikel. Dit wordt op de voorpagina aangekondigd als ‘Leven volgens het ritme van de maan’, met maankalender, zodat lezers er zelf mee aan de slag kunnen. Veel achterhaalde mythes passeren de revue. De maan zou behalve de getijden van de oceaan ook de sapstroom in planten beïnvloeden. Dat laatste klopt niet, het berust op een oud volksgeloof dat tegenwoordig ondermeer terug te vinden is in de ideeënleer van de biologisch dynamische landbouw (niet te verwarren met biologische landbouw). Hierover is op de website van Skepsis een interessant artikel te lezen. Ook zou, volgens Happinez, het aantal geboorten met volle maan aanzienlijk hoger zijn dan gemiddeld, en de maan zou nog op tal van andere zaken invloed hebben. Darwin wordt er zelfs bijgehaald. In zijn boek ‘De afstamming van de mens’ schijnt hij (volgens Happinez) te hebben geschreven: ‘De mens is evenals de zoogdieren , de vogels en zelfs de insecten onderworpen aan die mysterieuze wetmatigheid, volgens welke bepaalde processen, zoals zwangerschap, plantengroei, rijping, de duur van verschillende ziekten, afhankelijk zijn van de perioden van de maan.’

De wijsheden uit het Happinez-artikel zijn deels gebaseerd op het boek ‘In harmonie met de maan’ van Johanna Paunggeer en Thomas Poppe. Het is te koop bij internetboekhandels zoals bol.com en wordt daar als volgt beschreven:

‘De stand van de maan is van invloed op het leven op aarde. Maar hoe gaat dat in zijn werk en hoe kunnen we deze natuurwet toepassen? Johanna Paunggeer, telg uit een oud Tiroler boerengeslacht, inventariseerde eeuwenoude, van generatie op generatie overgeleverde kennis over de effecten van de maanstand op het leven van alledag. In dit baanbrekende boek, dat zij samen met auteur Thomas Poppe schreef, geeft zij adviezen en tips op alle belangrijke terreinen van het dagelijkse leven: van geneeskunde en gezondheid via voeding en huishouding tot tuin- en akkerbouw. Een maankalender achter in het boek geeft in een oogopslag de schijngestalten van de maan en de maanstand in de dierenriem tot het jaar 2002.’

Een aantal enthousiaste lezersreacties geven een indruk van wat je er zoal mee kan:

‘Mensen met belangstelling in Astrologie kunnen er veel in opzoeken! Ook heel veel tips in het dagelijkse leven! Een voorbeeld, mijn dochter knipt de top van een plant die het niet goed doet, hij herstelt, ik doe het, en hij gaat dood! Ja, ik deed het op het verkeerde tijdstip!! Nu gebeurt me dat niet meer! Ik heb nu het boek, en zoek de fase van de Maan, het heersende sterrenbeeld van de dag, en krijg een prachtige plant!!!’

‘Vijf jaar geleden heb ik dit boek aangeschaft en ik handel vaak naar de maanstand, er zit nl. ook een maankalender bij. Voorbeelden: op welke dagen moet je je haar knippen en/of je nagels, beddegoed luchten, zonder dat het stinkt naar muffe lucht, operaties aan kaak en gebit, hernia om maar eens voorbeelden te noemen, water geven aan je planten als je met vakantie gaat, zaaien, oogsten etc. etc. Fantastisch boek. De moeite waard om te lezen.’

Voordat de wetenschap duidelijk maakte dat de maan een satelliet is die om de aarde draait, riep de maan veel ontzag op bij aardbewoners. Wie deze spectaculaire foto ziet van een volle maan achter de wolken ('The Moon Monster') kan dat goed begrijpen. Uit het artikel in Happinez blijkt dat het oude bijgeloof nog springlevend is (bron: wikimedia commons, Rufustelestrat).

Waarschijnlijk is er in het ‘baanbrekende’ boek niets te lezen over het onderzoek van Ivan Kelly, James Rotton en Roger Culver (1996) dat vermeld staat in het woordenboek van de scepticus (Skepdic). Of kijk in de Nederlandse versie. De genoemde onderzoekers bekeken meer dan 100 studies over maaninvloeden. Hun conclusie:

‘Er is geen betrouwbaar en significant verband te vinden tussen maanfasen en elk van de volgende zaken:

- het zelfmoordcijfer
- verkeersongevallen
- crisisoproepen naar politie of brandweer
- huiselijk geweld
- geboortecijfer
- zelfmoord
- grote rampen
- winst in casino
- moorden
- kidnappingen
- agressie door professionele hockeyspelers
- geweld in gevangenissen
- opnames in psychiatrische instellingen [een studie vond zelfs dat het minst aantal mensen tijdens een volle maan werden opgenomen]
- opgewonden gedrag door het verplegen van bewoners van tehuizen
- aanrandingen
- verwondingen door geweerschoten
- het aantal toegebrachte messteken
- opnames in de spoed [maar zie ook hier]
- uitbarstingen van psychologisch gekwelde plattelandsmensen
- weerwolfsziekte
- vampirisme
- alcoholisme
- slaapwandelen
- epilepsie

Waarom blijven mensen toch in maanmythes geloven terwijl er zoveel onderzoek is dat uitwijst dat er geen significant verband is? Kelly, Rotton en Culver vermoeden dat vier factoren hiervoor verantwoordelijk zijn: media, folklore en traditie, misvattingen, en cognitieve vooroordelen. Een vijfde factor komt evenwel ook in aanmerking: gemeenschapsversterking. In het Happinez-artikel zijn al deze factoren volgens mij inderdaad duidelijk aanwezig.

Onze conclusie: een jaar lang Happinez heeft veel onzin opgeleverd. Spiritualiteit wordt er belangrijker gevonden dan de feiten.

Het was natuurlijk gewoon afwachten tot iemand er een parodie over zou maken
onder het mom van ‘What the bleep are you talking about?!‘:

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

En speciaal voor de liefhebbers van het horrorgenre, deze variant:

Click here to view the embedded video.

Uiteraard wordt  in de productinformatie van dvd-verkopers met geen woord over pseudowetenschap gesproken, daarin valt bijvoorbeeld te lezen:

De film zoekt de raakvlakken op van de zichtbare, waarneembare wereld en de mystieke, religieuze en filosofische inzichten die de mensheid sinds vele duizenden jaren en overal ter wereld heeft ontwikkeld. Het waarheidsgehalte van deze inzichten wordt steeds meer bevestigd door de allernieuwste resultaten van geavanceerd natuurwetenschappelijk onderzoek. Kortom: What The Bleep Do We Know!? is een nieuwe ervaring en een uitdaging die je leven kan veranderen.’

Bekijk hieronder de eerste film uit 2004:

Click here to view the embedded video.

Er is veel mis met de film en academici hebben dan ook uitgebreid gereageerd.

Zo zegt een van de wetenschappers die in Bleep verscheen dat zijn uitspraken in de film totaal uit zijn verband zijn gehaald:

David Albert, a professor at the Columbia University physics department, has accused the filmmakers of warping his ideas to fit a spiritual agenda. “I don’t think it’s quite right to say I was ‘tricked’ into appearing,” he said in a statement reposted by a critic on “What the Bleep’s” Internet forum,“but it is certainly the case that I was edited in such a way as to completely suppress my actual views about the matters the movie discusses. I am, indeed, profoundly unsympathetic to attempts at linking quantum mechanics with consciousness. Moreover, I explained all that, at great length, on camera, to the producers of the film … Had I known that I would have been so radically misrepresented in the movie, I would certainly not have agreed to be filmed.”

“I certainly do not subscribe to the ‘Ramtha School on Enlightenment,’ whatever that is!” he finished.

Kort na het verschijnen van de film schreven Gerrie Croonen en Rob Nanninga er een verhelderend Skepter-artikel over:

‘What The Bleep Do We Know!?’ is een documentaireachtige film die op 12 mei in een aantal Nederlandse bioscopen in première ging. Het is inmiddels wereldwijd een bescheiden succes geworden.

In 2004 won de film de ‘Pigasus’ Award. Niet voor het goede acteerwerk, het spannende verhaal, de muziek, de belichting of de ‘special effects’. De prijs werd uitgeloofd in de categorie ‘Medium dat de meest exorbitante bovennatuurlijke, paranormale of occulte beweringen als feiten presenteerde’. Deze prijs wordt jaarlijks uitgereikt door de James Randi Educational Foundation.

De film prijst zichzelf aan met de ondertitel ‘it’s time to get wise!’. Na een rommelige intro door een universum vol diepzinnige oneliners, maken we kennis met Amanda, de hoofdpersoon. Zij is een dove fotografe die genoeg heeft van haar alledaagse leven. Amanda maakt gedurende de film een bewustwordingsproces door, al spreken de makers liever over de ‘kwantumdimensie’.

Lees hier verder het volledig artikel

Een persoon genaamd ‘William Debunker’ maakte onderstaande video over deze film, waarin hij, net als in het artikel van Croonen & Nanninga, allerlei zaken aan de kaak stelt.

Click here to view the embedded video.

William Debunker gaf de volgende aantekeningen bij de video:

Emoto: Journal of Scientific Exploration. 4 22: 481–493. 2008.
http://www.is-masaru-emoto-for-real.com/

Meditation Experiment: Crime Statistics in Washington, D.C.

Overall Attitude of Physicists Regarding Film: You can find hundreds of individual blogs, letters, and postings by physicists responding to the film. Too many to list here, but the article below provides an overall look. http://www.guardian.co.uk/science/2005/may/16/g2.science

De voorkant van de nieuwe Happinez

Ik ben wat aan de late kant maar hier is hij dan toch, onze vaste rubriek de Happinez-recensie. Als je deze gelezen hebt, ben je weer helemaal bij. Het september/oktobernummer gaat over energie, vanzelfsprekend niet in de natuurkundige definitie maar in de zin van ‘je goed voelen, lekker in je energie zitten’. Met artikelen als ‘De kosmische kracht van edelstenen’, ‘Ja of nee? De pendel geeft antwoord’, een interview met Deepak Chopra en een essay van Lisette Thooft over ‘energieslurpers en energiegevers’ belooft het weer een nummer vol bijzondere hersenspinsels te worden. 

Interview met Deepak Chopra (p. 19)

Deepak Chopra (wikimedia commons, Mitchell Aidelbaum)

Zelfbenoemd heks Susan Smit schrijft over Deepak Chopra. Is hij, zoals sommigen vinden, ‘een zakkenvullende marketinggoeroe’, of is hij ’een spiritueel leermeester’ zoals miljoenen anderen hem zien? Susan houdt het op ‘allebei’. Deepak verenigt volgens Susan uitersten in zich, hij schrijft in poëtische taal over spirituele wetten, maar heeft ook zakelijk instinct. Om goed in je energie te blijven zitten is het volgens Deepak belangrijk ‘je gedurende de hele dag te verbinden met de bron’. Zelf doet hij dit door zich tijdens een gesprek of een wandeling af en toe even op het ‘onderliggende universele veld van bewustzijn’ af te stemmen. Deepak Chopra werkte ooit als endocrinoloog maar ging al gauw boeken schrijven over spiritualiteit, alternatieve geneeskunde en ayurveda. Het boek Quantumhealing uit 1989 werd zijn doorbraak. In 1998 ontving hij de Ig-Nobelprijs, een parodie op de Nobelprijs, voor zijn frequente verwijzingen naar de relatie tussen genezende processen en de kwantummechanica. Tegenwoordig is hij docent businessspiritualiteit aan de Harvard University, geeft lezingen à vijftigduizend dollar (!) en schijnt de personal coach te zijn van menig bestuursvoorzitter. Het valt me wel een beetje tegen van die Harvard University, dat ze daar nu ook al aan de business spiritualiteit gaan (Zie ook dit artikel in Intermediair).

Spirituele horror (p. 46)

Volgens Lisette 't Hooft moeten we ons voorstellen dat we een gouden mantel dragen als we moe worden van een gesprek. Hier zien we Keizer Franz II in 1792 in een gouden mantel, direct na zijn kroning (bron: de.wikipedia.org).

Het volgende artikel (eh sorry ‘essay’) met de titel ‘energieslurpers en energiegevers’, is geschreven door Lisette Thooft. Ze waarschuwt voor energievampiers: ‘Zuigers, die ongemerkt je vitaliteit aftappen en je moe en leeg achter laten. Die mensen bestaan!’. Je zou er haast bang van worden. Gelukkig komt ze met een hele kolom vol oplossingen als ‘Merk je dat je een beetje moe wordt van een gesprek (…), visualiseer dan dat je een gouden mantel omslaat die je beschermt tegen energie lekkage’. In de daarop volgende kolommen raadt ze aan om energiegevende trainingen te gaan doen zoals emotioneel lichaamswerk. Dan volgen nog drie kolommen met tips uit een boek van de Australische goeroe Barry Long (die in de jaren ’80 vooral onder aanhangers van Osho (Bhagwan Sri Raineesh) populair werd vanwege zijn ideeën over liefde, tantra en seks) .‘Ga niet gewoon maar een beetje zitten denken aan vroeger, of praten over wat er vorige week toch gebeurde (…) dat zuigt je leeg!’ of ‘Als je zomaar kauwgom aan het kauwen bent, lek je energie. Doelbewust kauwgom nemen om je adem te verfrissen is wel prima.’ ‘t Is maar dat je het weet!

De kosmische kracht van edelstenen (p. 53)

Klassiek astroloog Oscar Hofman onthult ons de geheime krachten van edelstenen:

‘Als je weet welke energie een steen uitstraalt, kun je hem heel gericht inzetten voor je welzijn en geluk. Turkoois bijvoorbeeld, werkt sterk in op de lever, waardoor de ontgifting wordt gestimuleerd en ook de groei en herstelkracht van het lichaam. Of neem granaat, dit is een goed middel tegen potentieproblemen en versterkt bovendien de opname van ijzer. En wist u dat obsidiaan de genezing van wonden stimuleert?’

klassiek astroloog Oscar Hofman (astrologencongres.nl)

De edelsteenleer is al duizenden jaren oud: al die verschillende stenen zijn dus al heel vaak bekeken, gevoeld en op hun effect getest, aldus astroloog Oscar Hofman. Waarom liggen ze eigenlijk niet in de apotheek, naast de homeopathische middeltjes? En zouden ze ook niet moeten worden ingezet in elke psychologische praktijk? De stenen werken namelijk niet alleen op lichamelijk vlak maar ook op de geest: ‘turkoois geeft levensvreugde, vertrouwen en inzicht, overzicht en hoop. Obsidiaan kan diepe inzichten brengen en maakt oude pijnen verteerbaar. Granaat zorgt voor vechtlust en doorzettingsvermogen als de problemen zich opstapelen’.

Op zijn website pegasus-advies laat Oscar Hofman weten dat hij veel ervaring heeft met astrologische beroepsprofielen, HRM-ondersteuning en zakelijke astrologie. Ik citeer een stukje:

‘Een van de meest populaire producten van Pegasus is het astrologisch beroepsprofiel. Zo’n profiel geeft een overzicht van de mogelijkheden en problemen die iemand in zijn werk tegenkomt (…). Opvallend is dat veel mensen niet met hun talent werken, een verspilling van energie voor de persoon zelf en voor de organisatie. Een beroepsprofiel maakt duidelijk hoe dat veranderd kan worden. Een persoon met een sterke Venus kan het beste een pr-taak krijgen en iemand met een sterke Maan kan in de facilitaire dienst worden ingezet.’

Kortom uitspraken die je carrière kunnen beïnvloeden in een richting die misschien lang niet altijd in overeenstemming is met je eigen wil of belangstelling. Of neem deze: ‘Als de vurige strijdplaneet Mars als aanduider van de motivatie niet zo goed staat in de horoscoop, kan dat al snel leiden tot onnodige conflicten door een te grote assertiviteit op de verkeerde momenten.’ Die heb je toch liever ook niet in je personeelsdossier staan. Ik vind dit toch wel een zorgwekkende ontwikkeling, het lijkt wel of het in de HR steeds gewoner is tegenwoordig om gebruik te maken van bogusmethodes.

Ja of nee? De pendel geeft antwoord (p. 62)

Pendel (wikipedia)

Of het nu om een levensvraag gaat of een kleine praktische kwestie, met een pendel kun je antwoorden tevoorschijn ‘toveren’ die diep in jezelf verborgen liggen. Spiritueel therapeut Ellen Blad legt uit: ‘Met onbewuste spierbeweginkjes stuur je de pendel’. Pendelen is dan ook een prima methode om er achter te komen wat er in je onderbewuste leeft: ‘dingen die je diep van binnen wel weet maar waar je niet zo snel toegang toe hebt’. De therapeute doet net of de laatste bewering logisch volgt uit de eerste maar dat is natuurlijk helemaal niet zo. De pendel wordt inderdaad met onbewuste spierbeweginkjes gestuurd. Als je een liniaal pakt, gaat de pendel bijna automatisch heen en weer bewegen in de lengterichting van de lineaal. Je hebt echt niet in de gaten dat je spierbewegingen maakt, dus de stelling dat je met onbewuste spierbeweginkjes de pendel stuurt is wat mij betreft gerechtvaardigd. Als de tweede bewering waar zou zijn, zou een pendel ideaal zijn om mee te nemen naar een proefwerk of examen (als die uit meerkeuze vragen bestaat). De antwoorden zou je zo even uit kunnen pendelen want ze liggen vast wel ergens opgeslagen in je onderbewuste dat geacht wordt een soort databank te zijn van alles wat je gezien, gelezen, gehoord hebt. Skepsis organiseerde ooit een pendel test met zeven proefpersonen die er van overtuigd waren dat zij met hun pendel een door hen zelf meegebracht voorwerp konden traceren dat zich bevond in een van zes afgesloten doosjes. Niemand scoorde boven de kansverwachting.

Happy hippie op Ibiza (p. 68)

Dit artikel, dat ook op de voorpagina wordt aangekondigd, bestaat vooral uit mooie plaatjes van de blokhut van een voormalig wereldreiziger. Op Ibiza kon hij eindelijk zijn rugzak neer zetten. Hij vond hier de rust om te settelen omdat het Spaanse eiland ligt op dezelfde leylijn als Bali en Goa, de zogenoemde ‘hippietrail’. Zouden Happinez lezers echt geloven dat er leylijnen bestaan? Ik heb het me ook wel eens afgevraagd en ben toen wat gaan zoeken op internet. Eens kijken wat een zoekactie nu oplevert. Het Wikipedia-item is nogal vaag en niet echt duidelijk over het wel of niet bestaan:
‘Door de meeste wetenschappers wordt weinig aandacht geschonken aan leylijnen omdat nog nimmer wetenschappelijk is aangetoond dat leylijnen enige betekenis hebben, en omdat zulke lijnen waarschijnlijk bij elke willekeurige groep punten aan te wijzen zijn.’ Zonder verdere bespreking wordt verderop het proefschrift genoemd van de Oostenrijkse ‘radiesthesist’ (wichelroedeloper) Jorg Purner die in 1982 op het onderwerp promoveerde aan de faculteit architectuur. Dit levert natuurlijk een soort schijnobjectiviteit en is wellicht geplaatst door een ‘believer’?

Leyline door Soestdijk? (uit het aangehaalde Skepter artikel)

Nog maar even verder googelen dan, na een hoop onzin krijg ik als tiende treffer dit artikel uit het tijdschrift Skepter, waarin je kunt lezen over het ontstaan van het idee leylijnen. Dit artikel dat in hetzelfde Skepter-nummer verscheen is echt leuk om te lezen. Tophumor die je onmiddellijk uit de droom helpt mocht je over het bestaan nog twijfelen.

Negen misverstanden over meditatie (p. 79)

Over mediteren wordt erg hoogdravend gedaan tegenwoordig. Volgens dit artikel geeft het meer rust, energie en zelfvertrouwen. Dat iedere andere ontspanningsmethode hetzelfde effect heeft zou je haast vergeten. Het stuk is geschreven door Tijn Touber, die tevens de functie van ‘happinezdominee’ van Paulo Coelho heeft overgenomen. Hij zal de lezers net als zijn voorganger middels een maandelijkse column toe(s)preken. Zijn blijde boodschap voor deze maand is: ‘Om geniaal te zijn hoef je je helemaal niet in te spannen, gewoon even stil zijn en luisteren naar wat de bedoeling is. Probleemoplossingen borrelen dan vanzelf naar boven’. 

Tijn Touber (boekenblog.nl)

Tijn Touber, de vroegere Lois Lane-muzikant, werd bekend door zijn boek ‘Spoedcursus verlichting’. Pikant detail: vanuit spirituele kringen klonk felle kritiek. Hoofdredacteur van het blad De Koorddanser (‘voor persoonlijke groei en spiritualiteit’), Ewald Wagenaar, noemde het boek ‘de meest ranzige spiri-pulp’ en maakt zich druk omdat Tijn zich uitgeeft voor ‘verlichte’ terwijl dat volgens Wagenaar is voorbehouden aan enkele groten der aarde. In het Happinez-artikel beweert Tijn ondermeer dat onderzoek laat zien dat mensen die samen mediteren een meetbaar positief effect hebben op de stad waarin ze wonen, er zijn dan minder ongelukken en minder criminaliteit. Dit argument ter promotie van meditatie hoor je wel vaker maar is volgens mij nimmer aangetoond.

Laad jezelf helemaal op in 21 dagen (p. 118)

Yogi Bhajan (rechts) met Bhai Sahib Satpal Singh Khalsa (wikimedia commons, Tariksingh)

Als laatste een artikel over een serie oefeningen uit de kundalini yoga. Deze yogavorm werd door de Indiër Yogi Bhajan geïntroduceerd in het westen. In 1969 emigreerde hij naar de VS en richtte daar de 3HO Foundation op, de drie H’s staan voor ‘Healthy, Happy en Holy’. Jaarlijks wordt in Frankrijk het 3HO festival georganiseerd waar duizenden kundalini yoga-liefhebbers uit alle windstreken op af komen. De oefeningen hebben veelal een sterke uithoudingscomponent. De bedoeling hiervan is om door ‘weerstanden’ heen te gaan. Je kunt het misschien zien als sport met een spirituele inslag. In het artikel gaat het om vier yogahoudingen die 3 tot 11 minuten moeten worden volgehouden. Door 21 dagen lang consequent de serie oefeningen uit te voeren, wordt je energie en bewustzijn merkbaar verhoogd, is de claim. Twee Happinez-medewerkers nemen de proef op de som en houden een logboek bij. Na 21 dagen hadden ze inderdaad meer energie gekregen en bovendien allerlei inzichten opgedaan. Tja.

Discussie over nut van melk in de voeding

Volle zaal bij Lof der Geneeskunst (erasmusmc.nl)

Vrijdag  23 september was ik aanwezig bij Lof der Geneeskunst georganiseerd door het Erasmus MC in de Rotterdamse Doelen. Onderwerp: cohortstudies, studies waarbij een grote groep mensen over langere tijd wordt gevolgd. De studies willen een antwoord geven op de vraag waarom de ene mens er beter in slaagt dan de andere om gezond en vitaal oud te worden. Heeft dit te maken met erfelijke factoren, ons (eet)gedrag, onze omgeving?

Nut en noodzaak van melk staan ter discussie (wikimedia commons, Stefan Kühn)

Een van de sprekers was Walter Willett, voedingsepidemioloog en hoogleraar aan de Universiteit van Harvard. Hij liet zien dat in landen met een calciumrijk dieet mensen relatief vaker botten breken. Hij concludeert dat je beter minder dan twee glazen melk per dag kunt drinken. Drie glazen zuivel per dag , zoals Het Voedingscentrum aanbeveelt, is volgens Willett dus helemaal niet zo gezond. Allerlei eiwitten en hormonen in melk kunnen ook schadelijke effecten hebben. Zo vertelde hij dat veeldrinkers meer kans hebben op bepaalde soorten kanker (o.a. prostaatkanker) en dat veel melk leidt tot langer worden, terwijl er een relatie is tussen lengte en o.a. borst- en eierstokkanker. En voor calcium (sterke botten) hebben we veel melk helemaal niet nodig, bovendien is vitamine D daarvoor net zo belangrijk. Er zijn ook positieve effecten: melk helpt darmkanker voorkomen. Het is al met al niet duidelijk waar de grens ligt tussen voor- en nadelen van melk. Willet raadt aan voorzichtig te zijn met melk: ‘twee glazen per dag is al veel’.

In de storm van media-aandacht die het verhaal van Willett opleverde, blijft Het Voedingscentrum bij het  advies om 3 glazen melk per dag te drinken:

‘In Nederland is zuivel en dus ook melk een belangrijke leverancier van eiwitten, calcium en vitamine B12. De bewering van Willet is voor het Voedingscentrum geen aanleiding om de huidige zuiveladviezen in Nederland aan te passen.’

Dat het Voedingscentrum niet meteen overstag gaat is natuurlijk niet verbazingwekkend. De conclusies van Willett zijn nog niet algemeen aanvaard, en hoe garandeer je dat iedereen voldoende binnenkrijgt van belangrijke voedingsstoffen als er minder melk wordt gedronken. De discussie over nut en noodzaak wordt al langer gevoerd. In 2004 besteeddde bijvoorbeeldTros Radar er aandacht aan. En naar aanleiding van de lezing van vrijdag 23 september verschenen er verschillende artikelen onder andere in de wetenschapsbijlagen van nrcnext en de Volkskrant en op het discussie forum van NRC Next.

Roy Martina over zuivel

Roy Martina (fascebook)

De discussie over nut en noodzaak van melk in de voeding is nog niet klaar. Maar we kunnen wel met zekerheid zeggen dat er niets klopt van de aanbevelingen van de alternatieve arts Roy Martina. Martina springt met veel gevoel voor commercie in op de melkdiscussie om zijn boek ‘Vitaal zonder zuivel’ weer eens onder de aandacht te brengen. Het boek is gratis te downloaden  dus ik besluit het maar eens door te bladeren.

Martina vertelt dat hij tot zijn 26e ‘trouw’ 1 tot 2 liter melk per dag dronk’ (Hoezo trouw? 2 a 3 glazen worden geadviseerd). Na het behalen van zijn artsenbul ging hij homeopathie, accupunctuur en voedingsleer studeren. De voedingsdeskundige van de opleiding doceerde dat melk niet goed was voor de mens en tot allerlei klachten kon leiden. Geschokt stopte Martina onmiddelijk met melkdrinken en was binnen een paar weken tijd van al zijn kwalen af (sinusitus, eczeem, migraine, vermoeidheid en winderigheid).

Martina beweert dat hij diverse testmethoden ontwikkeld heeft waarmee in een paar minuten kan worden bepaald of iemand allergisch of intolerant is voor melk of zuivel. Het gaat hier om zelf verzonnen varianten van testen als de spiertest waarvan bijna iedereen na de powerbalance armbandjes toch wel weet dat ze nep zijn, laat staan dat er een diagnose mee te stellen is. Voor uitleg zie dit Skepterartikel.

Voor echte allergie testen zie het wikipedia lemma over allergie. Mensen die intolerant zijn voor melk (dat komt trouwens heel veel voor) hoeven zich helemaal niet te laten testen, ze hebben dit zelf snel genoeg in de gaten omdat te veel melk drinken dan klachten als winderigheid en diarhee veroorzaakt. De reden voor de intolerantie is dat het lichaam onvoldoende van het enzym lactase aanmaakt, iets dat bij een groot deel van de wereldbevolking het geval is.

Het boek Vitaal zonder Zuivel (http://www.scribd.com)

In het boek ‘Vitaal zonder zuivel’ wordt om de haverklap aangeraden om Royal Remedies te gebruiken of om jezelf of je kind te laten testen door een Omega Health Coach. Royal Remedies (een tikje megalomane naam) is de nieuwste healing lijn van Roy Martina die in de markt gezet moet worden. Het zijn een soort homeopatische druppeltjes met vreemde ingredienten.  Omdat het toch gewoon water is kan hij er natuurlijk lustig op los fantaseren. Martina vertelt dat de samenstelling als volgt is: ‘Water, Alcohol, Bach bloesems Rescue, Edelsteenremedies: Bergkristal, Em-X, Gulden roede, Mariadistel, Indische ginseng, Ganoderma lucidum’ en geeft daar de volgende toelichting op:

‘Bergkristal bevordert het zelfgenezend vermogen van het lichaam, werkt zuiverend, vitaliserend, pijnstillend, koortsverlagend, stimuleert het immuunsysteem en brengt het lichaam in balans. EM-X neutraliseert schadelijke stoffen en versterkt het immuunsysteem. Guldenroede heeft een reinigende, geneeskrachtige werking. Mariadistel ondersteunt de lever, werkt herstellend en versterkend. Indische ginseng heeft een opbouwende werking’.

Behalve door dit soort marketing worden de druppels aan de man gebracht door de Omega Health Coaches, een door de onderneming Roy Martina Experience opgeleid soort ‘gezondheidscoaches’.

Citaten uit het boek van Roy Martina

Om een indruk te geven hoe Roy Martina te werk gaat zal ik een aantal zinnen uit het boek in het kort weergeven:

‘In mijn nu ruim dertigjarige ervaring als arts heb ik waargenomen dat 75% van de kinderen met klachten als eczeem, dauwworm, oorontsteking, astma, hoofdpijn, buikpijn, chronisch verstopte neus,snel verkouden en diarree, allergisch of overgevoelig zijn voor melk.’

‘Als je een van de klachten herkent die ik in dit hoofdstuk heb genoemd, dan is het goed om een periode geen zuivelproducten te gebruiken. (….) Gebruik in die periode het homeopathische product van mijn hand om zuivelresten uit het lichaam te verwijderen: Royal Remedies Immunisator, Vitalisator en EE7: 3x daags 10 druppels van elk.’

‘(…) Is het verschil niet duidelijk merkbaar, dan kun je je beter door een deskundige, bijvoorbeeld een Omega Health Coach, laten testen die je ook op andere allergieën kan onderzoeken.’

‘Buisjes in de oren? Koemelk veroorzaakt ook andere allergieën, waardoor meer middenoorontsteking bij jonge kinderen voorkomt. Dit leidt vaak tot het plaatsen van buisjes in de oren door KNOartsen. Mijn advies aan ouders is: verwijder alle zuivel uit de voeding van je kinderen en zet ze op een weerstandsverhogende behandeling met bijvoorbeeld de Royal Remedies Vitalisator en Acute Rescue.’

‘Als een baby om wat voor reden dan ook geen borstvoeding kan krijgen, raad ik aan om het kind te laten begeleiden door een Omega Health Coach die het kan desensibiliseren voor de voeding die het kind in plaats daarvan krijgt en verder specifieke remedies kan geven om de afweer op peil te houden’

‘De moeder moet [gedurende de eerste zes maanden] veel drinken en goede vitaminen, mineralen, homeopathische middelen en kruiden gebruiken. Als de Omega Health Coach of een andere deskundige de baby iets voorschrijft, dan mag dat vanzelfsprekend wel worden gegeven.’

Van zes tot negen maanden
‘Verder raad ik je voor de opbouw van weerstand de Royal Remedie Immunisator aan.’

Van negen tot twaalf maanden
‘Om dit proces te versnellen en de eigen afweer zo sterk mogelijk te maken, laat ik de moeders rond de derde maand beginnen met de Royal Remedies Immunisator en Vitalisator. Dit zijn speciale remedies die het immuunsysteem oppeppen. Hoe eerder er begonnen wordt met de remedies, hoe sterker het immuunsysteem kan worden.’

‘Regel 3: Bij het optreden van [deze] klachten in de eerste drie tot vier dagen na de introductie van het voedsel moet onmiddellijk met dat voedsel worden gestopt. De Omega Health Coach kan het voedsel uittesten en het kind desensibiliseren en dan kan het opnieuw worden geprobeerd.’

‘Regel 4: Elk symptoom dat niet binnen twee dagen na het stoppen met de voeding verbetert, moet met de Omega Health Coach of arts worden besproken.’

‘Maak het fruit of de groente (…) goed schoon met warm water en laat het met tien tot twintig druppels van de Royal Remedie EE7 (lever) weken om de pesticiden en andere chemicaliën te neutraliseren. Dit is ook een goede handelwijze voor het bereiden van voedsel van volwassenen.’

Na het eerste levensjaar
‘(…)Indien je kind nog niet gezien of getest is door een Omega Health Coach of een andere deskundige op het gebied van alternatieve geneeswijzen, dan is het nu de tijd om dat te doen.(…)’

Het is te hopen dat mensen die overwegen zich iets van de adviezen van Roy Martina aan te trekken, eerst even een bezoekje brengen aan onze  website.

Aanverwante artikelen:

Welkom bij internationaal therapeut 2010
60-miljoen werkloze engelen
Happinez recensie 2 – 2011
Roy martina doet een heel klein stapje terug (VtdK)
Sprekende spieren (Skepsis)

Foto voorzijde: Roy Martina, facebook. 

Helle van der Roest, Leading professional Waterbehandeling, gelooft in vitaal water. Foto website DHV.

In een artikel in het bedrijfsblad van DHV wordt uitgelegd wat vitaal water is.

‘Drinkwater wat dagenlang onder druk in een leidingnet heeft gezeten is niet meer vitaal. Maar je kan het wel weer vitaal maken. Daar liggen vijf principes aan ten grondslag. Het moet vrij en wervelend kunnen stromen, het moet in contact komen met licht, lucht en natuurlijke mineralen, niet belast worden door vervuilende stoffen en stralingsvelden zoals elektriciteit, het water moet onderdeel uitmaken van een natuurlijke kringloop en voorraad vorming’ , aldus de beide ingenieurs.

Volgens DHV zijn er in de loop der jaren uit diverse onderzoeken interessante resultaten naar voren gekomen. De onderzoeken zijn gebaseerd op het idee dat water meer is dan alleen de chemische en moleculaire samenstelling. Water zou een geheugen hebbben en in staat zijn om informatie over te dragen.Van Sluis denkt dat water een antenne heeft voor planetaire invloeden vanuit de kosmos. Jammer genoeg worden die onderzoeken niet toegankelijk gemaakt.

Hans van Sluis, senior adviseur, gelooft dat water een kosmische antenne heeft. Foto website DHV.

In een discussie met hoogleraar theoretische chemie Ad van der Avoird haalt Van der Roest als ‘bewijs’ het onderzoek van de Japanner Emoto aan. Een van zijn publicaties ‘Water weet het antwoord’, uitgegeven bij Ankh Hermes heb ik toevallig in huis. Er staan foto’s in van mooi gevormde waterkristallen die zijn blootgesteld aan mooie woorden als liefde of dankbaarheid of muziek van Chopin of Tsjaikovsky. Er staan ook foto’s in van lelijk gevormde kristallen, die zouden zijn van water dat is blootgesteld aan negatieve invloeden zoals bijvoorbeeld het woord ‘hel’ of ‘idioot’ of aan Heavy Metalmuziek.

Rob Nanninga schreef in 2006 al een uitvoerig Skepter-artikel over Emoto. Duidelijk wordt dat Emoto in de wetenschappelijke wereld nooit serieus is genomen. Misschien merkt hij volgens Nanninga daarom aan het begin van een lezing ook wel gekscherend op dat de zaal niet zo vol zou zitten als hij een echte wetenschapper zou zijn. Toch blijft hij een doctorstitel voeren die voor 350 dollar te koop is. Rob Nanninga besluit zijn artikel als volgt:

‘Het is moeilijk te beoordelen of Emoto een gewiekste zakenman, een oliedomme pseudowetenschapper, een gevaarlijke kwakzalver, een religieuze sekteleider of een aimabele watermysticus is. Misschien alles tegelijk. In een recent interview met Good Times lijkt hij wat bescheidener te zijn geworden: ‘My theory and research is not yet reached science and I should say it is more like fantasy.’ 

Bij de conferentie van DHV kun je je iets dergelijks afvragen. Is dit een gewiekste zakelijke actie, oliedomme pseudewetenschap of gaat het om goedgelovige watermystici? De twee ingenieurs erkennnen dat er geen sluitende wetenschappelijke verklaringen zijn en dat het een moeillijk bespreekbaar onderwerp is in wetenschappelijke kringen. Ze zeggen te hopen dat de conferentie hier verandering in kan brengen.Van der Roest snapt wel dat de academische wereld vaak nog afwijzend staat tegenover dit verschijnsel:

‘Ik geloof ook niets dat ik niet zelf ervaren heb. Ik heb in het verleden veel uitgeprobeerd en ervaar de effecten van vitaal water bijvoorbeeld op mijn eigen gezondheid. Als we op vakantie zijn ben ik altijd opzoek naar vitaal water in de natuur. Als ik dan een beek zie, weet ik of het goed water is of niet. Als het vitaal water is vul ik mijn veldfles ermee; een halve liter water uit zo’n beek is een half jaar langer leven. Maar dat zijn effecten die je zelf moet ervaren, je kunt mensen niet met woorden of argumenten overtuigen van de waarde van vitaal water.’

En ik maar denken dat ingenieurs goed waren in logisch nadenken.

Hoewel de pers ruim aandacht heeft besteed aan het DHV-congres (zie dit artikel in de Volkskrant) zijn persvertegenwoordigers niet welkom in Amersfoort. Niet meer. Nadat afgelopen weekend commotie ontstond over de conferentie, heeft DHV besloten om geen journalisten toe te laten bij de bijeenkomst.

De toonaangevende Nederlandse onderzoeksinstelling STOWA ziet geen wetenschappelijke aanknopingspunten. Bas van de Wal, ecoloog bij dit onderzoeksinstiuut, vindt de bijeenkomst ‘geen wetenschappelijk congres, [...] het zijn gelijkgestemden onder elkaar die informatie uitwisselen. Het is mening tegen mening. Op dit moment is er geen onderbouwd onderzoek.’ 

Dit is een water-vitalisator (bron: ultraspring.nl, een concurrent van grander)

Ondanks gebrek aan bewijs wemelt het op het internet van de aanbieders van ‘watervitalisators’ die allerhande claims doen of zelfs beweren dat er wel wetenschappelijk bewijs is. Zie bijvoorbeeld deze website. Een al meer dan 20 jaar bestaand apparaat wat op de waterleiding geplaatst kan worden is de Grander. Het is een rechthoekig roestvrijstalen kastje dat een aantal kamers bevat met ‘informatie water’. Het leidingwater stroomt hier langs zonder er direct mee in contact te komen.

In een van de artikelen die naar aanleiding van het congres verscheen stelt Van Sluis dat veel gebruikers het verschil opmerken tussen gevitaliseerd water en gewoon kraanwater: ‘Uit proeven blijkt dat acht van de tien personen kunnen aangeven welk water vitaal is door het alleen maar te proeven.’

Dat lijkt me een interessant en niet al te moeilijk uitgangspunt voor een test. Bij het bedrijf waar ik werk zit al jaren een watervitalisator van Grander op de waterleiding. Ik neem een fles water mee van huis en tap een fles water daar uit de waterleiding. Ik meet na of de temperatuur gelijk is. Er zijn op dat moment tien medewerkers aanwezig. Iedereen vindt het leuk om mee te doen aan de test. De proefpersoon proeft water uit twee identieke kartonnen bekers en geeft aan welk water volgens hem of haar vitaler smaakt. Aan de onderkant heb ik een stikkertje geplakt waaraan ik kan zien of het Grander water betreft of niet. De proefpersoon zelf kan het stikkertje niet zien. De meesten meenden wel een verschil te proeven. Uiteindelijk heb ik helaas maar zes testresultaten weten te verkrijgen omdat vier medewerkers geen tijd hadden. Mijn testresultaten waren niet bepaald ondersteunend voor de stelling van van Sluis. Vier van de zes collega’s vonden gewoon kraanwater ‘vitaler’ smaken. Dit is natuurlijk iets dat we beter kunnen testen. Zouden Van der Roest en Van Sluis daar voor voelen?

Hier nog een paar filmpjes waarin verkopers van gevitaliseerd water een en ander uitleggen.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Foto voorzijde: wikimedia commons, Diliff

Skeptici hebben altijd veel aandacht voor visuele illusies omdat ze duidelijk laten zien hoe onze intuitie ons op het verkeerde been kan zetten (zie ook Dan Ariely in het filmje in Kloptdatwel van zondag 4 september). Het volgende verhaal is een leuk voorbeeld hiervan.

Een van mijn collega’s kwam terug van vakantie uit Polen en had daar iets merkwaardigs meegemaakt in het plaatsje Gora Zar. Het  ligt in de buurt van het drielandenpunt Tjechie, De Slowaakse Republiek en Polen in een bergachtig gebied.

Het bijzondere aan Gora Zar is dat de zwaartekracht er op sommige plaatsen niet lijkt te werken. Mijn collega en haar man waren stomverbaasd toen op een weg die omhoog leek te gaan de auto vanzelf de weg oprolde in z’n vrij.

Helaas hebben ze er geen opnames van gemaakt maar gelukkig deden anderen die zich verwonderden over dit bijzondere gebeuren dat wel. Op het internet circuleert een groot aantal filmpjes waarop auto’s blikjes en andere voorwerpen de berg oprollen. Het verschijnsel beperkt zich overigens niet tot Gora Zar ,er zijn veel meer plaatsen op aarde waar het voorkomt.

Hieronder een paar voorbeelden van filmpjes:

Een filmpje uit Gora Zar:

Click here to view the embedded video.

Deze twee zijn niet in Gora Zar maar bij een andere gravity hill gemaakt:

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Ik ben nu toch wel erg nieuwschierig geworden en ga op zoek naar een verklaring. Gelukkig heeft de Engelstalige Wikipedia er een item over (hier enigzins vrij vertaald weergegeven):

‘Een ‘gravity hill’ ook wel ‘magnetic hill’, ‘mystery hill’ of ‘gravity road’ genoemd is een plaats waar door de omgeving een optische illusie ontstaat zodat een lichte helling naar beneden, er uit ziet als een helling omhoog. Hierdoor lijkt het alsof een auto die je zonder versnelling laat rollen de heuvel opgaat, tegen de wetten van de zwaartekracht in.
Er zijn honderden van dit soort plaatsen op de wereld. Hoewel de helling van een ‘gravity hill’ dus een optische illusie is zijn er natuurlijk ook andere verhalen in omloop bijvoorbeeld dat het iets met magnetisme te maken zou  hebben of met bovennatuurlijke krachten, zie bijvoorbeeld deze website.

De illusie berust voor een groot deel op het niet of bijna niet kunnen zien van een horizon. Zonder horizon is het moeilijk om de helling van een oppervlakte in te schatten omdat je een betrouwbaar referentiekader mist. Objecten waarvan we normaal gesproken aannemen dat ze loodrecht op de ondergrond staan (zoals bomen) kunnen in feite schuin staan waardoor de indruk van een helling kan worden versterkt.

De situatie is vergelijkbaar met een bekende visuele illusie, de Ames room waarin ballen rollen die zich niet aan de zwaartekracht lijken te houden.’

Zo zie je maar weer eens hoe gemakkelijk onze intuitie er naast kan zitten.

Foto voorpagina: een deel van een foto bij spook hill, één van de plekken waar het lijkt alsof auto’s omhoog rijden. De gehele foto kun je hier zien. Bron: wikimedia commons, Marc Averette.